Niks
Les 1: Grondstoffen: Storyboard
15 min.
Klassikaal
Grondstoffen hebben we nodig om spullen te maken, zoals olie voor plastic. Er zijn verschillende soorten grondstoffen. Laten we ontdekken waar al die verschillende grondstoffen vandaan komen.
Hoe kom je aan grondstoffen?
Alle spullen die je gebruikt zijn ergens van gemaakt.
Bijvoorbeeld van plastic of blik. Dat noemen we het ‘materiaal’.
Plastic wordt gemaakt van olie. Dat noem je de ‘grondstof’.
Je kunt je voorstellen dat er voor al onze spullen héél veel grondstoffen nodig zijn.
Ontdek hier waar je grondstoffen vandaan kunt halen.
Gerecyclede grondstoffen
Gerecyclede grondstoffen komen niet uit de natuur, maar uit de maatschappij. Ze komen uit producten en verpakkingen die al eens zijn gebruikt. Bijvoorbeeld uit statiegeldflesjes en -blikjes. In plaats van ze weg te gooien worden ze, na sortering, gerecycled tot grondstoffen waar weer iets nieuws van gemaakt wordt. Zo hoeven we minder grondstoffen uit de natuur te halen en dat is beter voor de aarde.
Stap 1 – Gerecyclede grondstof: aluminium
Producten zijn gemaakt van grondstoffen.
Zodra een product afval is geworden, kun je in sommige gevallen de grondstof er weer uithalen en opnieuw gebruiken.
Dan maak je daarna een product van een gerecyclede grondstof.
Bij statiegeldblikjes gebeurt dat!
Stel: je ziet een blikje op straat. Wat doe je?
Inleveren bij statiegeldmachine
In de prullenbak weggooien
Een leeg blikje kun je inleveren bij de statiegeldmachine. Als je dit doet kan de grondstof hergebruikt worden voor een nieuw blikje.
Stap 2 – Nieuw materiaal: blik
Je hoeft geen grondstoffen uit de natuur te halen, als je de grondstoffen uit afval kunt halen.
Stelling: Het hergebruiken van aluminium uit blikjes kost minder energie dan het maken van nieuw aluminium.
0
Waar
1
Niet waar
Goed zo!
Hergebruik van aluminium kost vier keer minder energie dan nieuw aluminium maken. Zo hoef je geen grondstoffen uit de natuur te halen én bespaar je tegelijkertijd energie. Win-winsituatie.
Helaas!
Hergebruik van aluminium kost vier keer minder energie dan nieuw aluminium maken. Zo hoef je geen grondstoffen uit de natuur te halen én bespaar je tegelijkertijd energie. Win-winsituatie.
Stap 3 – Nieuw product: blikje
Je gebruikt een product, levert het in, en er wordt precies hetzelfde product van gemaakt. De grondstoffen uit het product, het blikje, kunnen zo oneindig vaak worden gerecycled.
Welke verpakking kan je nog meer inleveren in een statiegeldmachine?
0
Plastic waterflesje
1
Blik groente
2
Blik verf
3
Plastic shampoofles
Goed zo! In een statiegeldmachine kun je grote en kleine plastic flesjes én blikjes voor drinken inleveren. Andere soorten blik of plastic, zoals blikken met groente of shampooflessen, horen hier niet bij.
Helaas! In een statiegeldmachine kun je grote en kleine plastic flesjes én blikjes voor drinken inleveren. Andere soorten blik of plastic, zoals blikken met groente of shampooflessen, horen hier niet bij.
Helaas! In een statiegeldmachine kun je grote en kleine plastic flesjes én blikjes voor drinken inleveren. Andere soorten blik of plastic, zoals blikken met groente of shampooflessen, horen hier niet bij.
Helaas! In een statiegeldmachine kun je grote en kleine plastic flesjes én blikjes voor drinken inleveren. Andere soorten blik of plastic, zoals blikken met groente of shampooflessen, horen hier niet bij.
Hernieuwbare grondstoffen
Hernieuwbare grondstoffen halen we uit de natuur, maar kunnen weer aangroeien of terugkomen als ze voldoende tijd krijgen. Denk bijvoorbeeld aan hout van bomen, katoen of bamboe. Maar hernieuwbaar betekent dus niet automatisch dat het gebruik geen gevolgen heeft. Alleen als we hernieuwbare grondstoffen zorgvuldig en duurzaam gebruiken, ze voldoende tijd krijgen om aan te groeien en ze niet onbeperkt worden gebruikt, kunnen we deze grondstoffen blijven gebruiken.
Stap 1 – Hernieuwbare grondstof: hout
Met de grondstof hout kun je van alles maken.
Hout noemen we een hernieuwbare grondstof omdat bomen binnen een mensenleven opnieuw kunnen groeien. Maar dat werkt alleen als we ze niet sneller kappen dan ze kunnen terug groeien. In de praktijk gebeurt dat niet altijd, en leidt grootschalige houtkap tot ontbossing, verlies van natuur en minder opname van CO2. Hernieuwbaar betekent dus niet dat het gebruik geen gevolgen heeft.
Stelling: Nieuwe bomen planten is net zo belangrijk als bomen kappen voor hout.
Eens
Oneens
Het is belangrijk dat je zorgt dat er steeds nieuwe bomen zijn.
Stap 2 – Nieuw materiaal: papier
Van hout kun je papier maken. En van papier maak je karton.
Papier en karton gebruiken we om allerlei producten en verpakkingen van te maken.
Stelling: Ik vind papier en karton goed materiaal voor verpakkingen.
Eens
Oneens
Papier en karton zijn gemaakt van een hernieuwbare grondstof en kun je na gebruik goed recyclen.
Stap 3 – Nieuw product: kartonnen doosje
Veel verpakkingen zijn van karton gemaakt: van pizzadozen tot bordspellen.
Welk van deze producten wordt vaak in karton verpakt?
0
Rijst
1
Zachte kaas
2
Boter
3
Frisdrank
Top!
Rijst wordt verpakt in een kartonnen doosje omdat het stevig is, het eten droog blijft, en het karton later kan worden gerecycled. Voor vloeistoffen of zachte producten zoals boter is (alleen) karton minder geschikt, omdat het kan lekken of doorweekt raakt. Kaas wordt vaak eerst in plastic gewikkeld, zodat het niet uitdroogt en schoon blijft.
Helaas...
Rijst wordt verpakt in een kartonnen doosje omdat het stevig is, het eten droog blijft, en het karton later kan worden gerecycled. Voor vloeistoffen of zachte producten zoals boter is (alleen) karton minder geschikt, omdat het kan lekken of doorweekt raakt. Kaas wordt vaak eerst in plastic gewikkeld, zodat het niet uitdroogt en schoon blijft.
Helaas...
Rijst wordt verpakt in een kartonnen doosje omdat het stevig is, het eten droog blijft, en het karton later kan worden gerecycled. Voor vloeistoffen of zachte producten zoals boter is (alleen) karton minder geschikt, omdat het kan lekken of doorweekt raakt. Kaas wordt vaak eerst in plastic gewikkeld, zodat het niet uitdroogt en schoon blijft.
Helaas...
Rijst wordt verpakt in een kartonnen doosje omdat het stevig is, het eten droog blijft, en het karton later kan worden gerecycled. Voor vloeistoffen of zachte producten zoals boter is (alleen) karton minder geschikt, omdat het kan lekken of doorweekt raakt. Kaas wordt vaak eerst in plastic gewikkeld, zodat het niet uitdroogt en schoon blijft.
Fossiele grondstoffen
Fossiele grondstoffen zijn natuurlijke grondstoffen. Bijvoorbeeld aardolie, aardgas, steenkool en bruinkool. Ze zijn ontstaan uit resten van planten en dieren. Dat heeft miljoenen jaren geduurd. Fossiele grondstoffen zijn daarom niet hernieuwbaar. Door ze te gebruiken, raken ze op. Dat betekent dus dat we zuinig moeten zijn op deze grondstoffen.
Stap 1 – Fossiele grondstof: aardolie
Om een product, zoals een plastic flesje te maken, heb je materiaal nodig. Plastic, dat is logisch. Plastic is gemaakt van de grondstof aardolie. Wil je een plastic flesje maken, dan moet je dus eerst aardolie diep uit de grond halen. Aardolie is ontstaan uit resten van planten en dieren. Die resten zijn miljoenen jarenlang samengeperst in de grond. Dat proces kunnen we niet zomaar opnieuw laten gebeuren. Daarom noemen we aardolie een fossiele, niet-hernieuwbare grondstof.
Stelling: We kunnen fossiele grondstoffen uit de natuur blijven halen.
0
Waar
1
Niet waar
Helaas...
Dat klopt niet. Fossiele grondstoffen kunnen opraken. Als ze zijn gebruikt duurt het miljoenen jaren voor ze terugkomen. Daarom geldt: op = op voor fossiele grondstoffen.
Goed zo.
Dat klopt niet. Fossiele grondstoffen kunnen opraken. Als ze zijn gebruikt duurt het miljoenen jaren voor ze terugkomen. Daarom geldt: op = op voor fossiele grondstoffen.
Stap 2 – Nieuw materiaal: plastic
In een raffinaderij wordt aardolie omgezet in kunststof.
Kunststof is het materiaal om plastic flesjes van te maken.
Stelling: Plastic is een soort kunststof.
0
Waar
1
Niet waar
Goed zo, dat klopt!
Plastic is een soort kunststof. Het is vergelijkbaar met het verschil
tussen “fruit” en “appels”. Een appel is een soort fruit, maar er zijn ook andere soorten fruit. Zo is plastic een soort kunststof, en zijn er ook andere soorten kunststoffen, zoals rubber en siliconen.
Helaas, dat klopt niet.
Plastic is een soort kunststof. Het is vergelijkbaar met het verschil tussen “fruit” en “appels”. Een appel is een soort fruit, maar er zijn ook andere soorten fruit. Zo is plastic een soort kunststof, en zijn er ook andere soorten kunststoffen, zoals rubber en siliconen.
Stap 3 – Nieuw product: plastic flesje
Van plastic kun je enorm veel producten maken. Een plastic flesje bijvoorbeeld.
Welke verpakking wordt ook van plastic gemaakt?
0
Potje jam
1
Theezakje
2
Kuipje boter
3
Blikje kattenvoer
Helaas! Een potje jam is van glas gemaakt.
Helaas! Een theezakje is van papier gemaakt.
Goed zo! Een kuipje boter is van plastic gemaakt.
Helaas! Een blikje kattenvoer is van metaal.